Cz\u0142owiek jest istot\u0105 seksualn\u0105 na ka\u017cdym etapie swojego \u017cycia. R\u00f3\u017cnimy si\u0119 od siebie p\u0142ci\u0105, a co za tym idzie w przypadku naszego gatunku, tak\u017ce budow\u0105 cia\u0142a (dymorfizm p\u0142ciowy nie zawsze jest oczywisty) i potrzebami, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z seksualno\u015bci\u0105. Nie oznacza to bynajmniej, \u017ce na ka\u017cdym etapie \u017cycia jeste\u015bmy gotowi do seksu i innych czynno\u015bci z nim zwi\u0105zanych.
\nEdukacja seksualna jest natomiast istotna, by ma\u0142y cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 \u0142atwiej zrozumie\u0107 to, co dzieje si\u0119 z jego cia\u0142em, co zachodzi mi\u0119dzy jego rodzicami czy w og\u00f3le mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi parami (nie tylko damsko-m\u0119skimi). Wbrew temu, co twierdz\u0105 niekt\u00f3re \u015brodowiska, w edukacji seksualnej nie chodzi o to, aby przygotowa\u0107 dzieci do seksu (zaznaczmy sobie \u2013 jest to wierutna bzdura), a raczej u\u0142atwi\u0107 im wchodzenie w rol\u0119, kt\u00f3ra go w przysz\u0142o\u015bci czeka. Przy czym nie chodzi o te zadania, kt\u00f3re ch\u0119tnie narzuci\u0142aby mu okre\u015blona cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, a o te, kt\u00f3re wyp\u0142ywaj\u0105 z jego natury.
\nCzemu edukacja seksualna jest wa\u017cna? Warto przyjrze\u0107 si\u0119 temu zagadnieniu szerzej, gdy\u017c nauka o tym, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z p\u0142ci\u0105 czy intymno\u015bci\u0105, ma ogromne znaczenie dla doros\u0142ego \u017cycia.<\/p>\n
Pierwsze jednak, o czym warto sobie wspomnie\u0107, to o dopasowaniu edukacji seksualnej do wieku. Na swoich pierwszych etapach \u017cycia, dzieci ucz\u0105 si\u0119, obserwuj\u0105c swoich rodzic\u00f3w. Widz\u0105 mamy, kt\u00f3re na przyk\u0142ad gotuj\u0105 lub zajmuj\u0105 si\u0119 prowadzeniem swojej firmy tatusi\u00f3w, kt\u00f3rzy majsterkuj\u0105 przy samochodzie lub sprz\u0105taj\u0105 w domu \u2013 na tej podstawie ucz\u0105 si\u0119 zachowa\u0144, odbieraj\u0105c te, kt\u00f3re wykonuje rodzic tej samej p\u0142ci, za charakterystyczne dla niej.
\nJak jednak dzielimy poszczeg\u00f3lne etapy? Od urodzenia do pierwszego roku dzieci ucz\u0105 si\u0119 swoich zmys\u0142\u00f3w \u2013 dotyku, smaku, zapachu. Rozw\u00f3j emocjonalny, kt\u00f3ry jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z seksualnym, wymaga od rodzic\u00f3w, by obdarzali swoje pociechy jak najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 ciep\u0142a. Maluchy te\u017c poznaj\u0105 swoje cia\u0142o przez mniej lub bardziej zamierzone dotykanie go.
\nNa kolejnym etapie, kt\u00f3ry trwa mniej wi\u0119cej od drugiego do trzeciego roku \u017cycia, dzieci zaczynaj\u0105 bardziej poznawa\u0107 swoje cia\u0142a, ucz\u0105c si\u0119 r\u00f3\u017cnic w zachowaniach od siebie nawzajem i od doros\u0142ych. To w\u0142a\u015bnie w tym momencie poznaj\u0105 r\u00f3\u017cnice p\u0142ciowe. Dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce istniej\u0105 dwie \u2013 ch\u0142opcy i dziewczynki \u2013 i zazwyczaj na tym etapie ju\u017c z kt\u00f3r\u0105\u015b z nich si\u0119 uto\u017csamiaj\u0105. Co wi\u0119cej \u2013 ciekawo\u015b\u0107 cia\u0142a jest na tyle du\u017ca, \u017ce ch\u0119tnie pokazuj\u0105 swoje narz\u0105dy p\u0142ciowe i ogl\u0105daj\u0105 te nale\u017c\u0105ce do innych, ucz\u0105c si\u0119 r\u00f3\u017cnic anatomicznych. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c dotyka\u0107 swoich miejsc intymnych, odczuwaj\u0105c przy tym przyjemno\u015b\u0107.
\nKolejny okres rozwoju seksualno\u015bci dziecka przypada mniej wi\u0119cej na lata 4-6. W tym czasie maluchy nawi\u0105zuj\u0105 pierwsze przyja\u017anie, ucz\u0105 si\u0119 regu\u0142 zachowa\u0144 \u2013 co przystoi i nie przystoi robi\u0107 w towarzystwie. Mi\u0119dzy sob\u0105 cz\u0119sto bawi\u0105 si\u0119 w \u201edom\u201d, przyjmuj\u0105c role rodzic\u00f3w. Zaczynaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pyta\u0107 o to, sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 dzieci i przyjmowa\u0107 role spo\u0142eczne zwi\u0105zane z p\u0142ci\u0105. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c pierwsze odczucia zwi\u0105zane ze wstydem, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 si\u0119 na nast\u0119pnym etapie, trwaj\u0105cym mniej wi\u0119cej od 7 do 9 roku \u017cycia. W tym okresie przestaj\u0105 pyta\u0107 doros\u0142ych o tematy zwi\u0105zane z seksem (w ko\u0144cu oni sami wykazuj\u0105, \u017ce jest to dla nich do\u015b\u0107 niezr\u0119czne), cho\u0107 wykazuj\u0105 t\u0105 tematyk\u0105 spore zainteresowanie. Im wi\u0119ksza za\u015b wiedza dotycz\u0105ca seksu, tym cz\u0119sto wi\u0119kszy autorytet w\u015br\u00f3d r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w \u2013 jest to bowiem okazywanie \u201edoros\u0142o\u015bci\u201d. To te\u017c ten czas, kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze \u201emi\u0142o\u015bci\u201d.
\nEtap od 10 do 15 roku \u017cycia jest wyj\u0105tkowo burzliwy. W tym czasie bowiem cia\u0142o m\u0142odego cz\u0142owieka zaczyna si\u0119 zmienia\u0107, a hormony robi\u0105 swoje. Wzrasta te\u017c ich zainteresowanie seksem. Mi\u0119dzy r\u00f3wie\u015bnikami te\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze zachowania seksualne \u2013 z perspektywy os\u00f3b doros\u0142ych niewinne jak chwytanie za d\u0142onie czy ca\u0142owanie w policzki. Dzisiaj, przy tak szerokim dost\u0119pie do tre\u015bci zwi\u0105zanych z seksem tym bardziej potrzebuj\u0105 wskazania doros\u0142ych, co jest prawd\u0105, a co nie. Niestety, m\u0142odzie\u017c cz\u0119sto za wz\u00f3r rzeczywisto\u015bci bierze to, co zobaczy na filmach pornograficznych, do kt\u00f3rych \u2013 a jak\u017ce \u2013 maj\u0105 dost\u0119p albo z poziomu komputer\u00f3w, albo urz\u0105dze\u0144 mobilnych.
\nW wieku 12-14 lat ch\u0142opcy i dziewczynki osi\u0105gaj\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi za\u015b coraz mocniej si\u0119 uwidaczniaj\u0105 \u2013 dziewczynkom rosn\u0105 piersi i rozszerzaj\u0105 si\u0119 biodra, u ch\u0142opc\u00f3w za\u015b rozrastaj\u0105 si\u0119 ramiona, obni\u017ca si\u0119 g\u0142os, a tak\u017ce pojawia si\u0119 ow\u0142osienie na ciele. Nie rozumiej\u0105c tych zmian (tym bardziej \u017ce u niekt\u00f3rych mog\u0105 one zachodzi\u0107 szybciej lub wolniej), m\u0142odzi ludzie cz\u0119sto popadaj\u0105 w kompleksy, a jednocze\u015bnie staraj\u0105 si\u0119 uwypukli\u0107 swoje atuty na wz\u00f3r os\u00f3b doros\u0142ych, chc\u0105c sta\u0107 si\u0119 bardziej atrakcyjnym dla potencjalnych partner\u00f3w. Warto te\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce wraz z pog\u0142\u0119bianiem si\u0119 r\u00f3\u017cnic, zar\u00f3wno dziewcz\u0119ta, jak i ch\u0142opcy, coraz bardziej odkrywaj\u0105 swoj\u0105 orientacj\u0119 seksualn\u0105. W tym te\u017c okresie powstaj\u0105 pierwsze, \u201epowa\u017cniejsze\u201d zwi\u0105zki, w kt\u00f3rych poznaj\u0105 bardziej \u201edoros\u0142\u0105\u201d blisko\u015b\u0107.
\nOstatnim etapem jest wej\u015bcie w pe\u0142n\u0105 doros\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 szacuje na okres 16-18 lat. To czas, kiedy m\u0142odzie\u017c uniezale\u017cnia si\u0119 coraz bardziej od swoich rodzic\u00f3w. Wykszta\u0142ca si\u0119 te\u017c ich pe\u0142na \u015bwiadomo\u015b\u0107 dotycz\u0105ca w\u0142asnej orientacji. W tym wieku te\u017c najcz\u0119\u015bciej dochodzi do inicjacji seksualnej. Jest to te\u017c okres, w kt\u00f3rym ucz\u0105 si\u0119 komunikowa\u0107 wzajemnie potrzeby, \u201enegocjuj\u0105\u201d pewne warunki dotycz\u0105ce ich \u017cycia intymnego z partnerami, otwieraj\u0105 drog\u0119 do pewnych eksperyment\u00f3w, jak i stawiaj\u0105 swoje granice.
\nJak mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 \u2013 ka\u017cdy z tych etap\u00f3w wyra\u017anie si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni. Dlatego te\u017c tak wa\u017cne jest, aby dostosowa\u0107 do nich poszczeg\u00f3lne elementy edukacji. Z pocz\u0105tku dzieci po prostu musz\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy p\u0142ciami, a tak\u017ce zwi\u0105zanych z tym r\u00f3l biologicznych. Na kolejnych przede wszystkim musz\u0105 pozna\u0107 swoje cia\u0142o, a tak\u017ce to, co si\u0119 z nim dzieje w momencie, gdy hormony wp\u0142ywaj\u0105 na jego kszta\u0142t i zaczynaj\u0105 je zmienia\u0107. Jest to te\u017c czas, kiedy ucz\u0105 si\u0119 szacunku do siebie i swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, niezale\u017cnie od p\u0142ci.
\nNiebagateln\u0105 rol\u0119 w tym wszystkim odgrywa dom rodzinny \u2013 tam, gdzie seks i cielesno\u015b\u0107 jest traktowana jako naturalna rzecz w \u017cyciu cz\u0142owieka, kt\u00f3ra nie tylko daje \u017cycie, ale te\u017c cieszy, a przy tym wymaga odpowiedzialno\u015bci, du\u017co cz\u0119\u015bciej wychowuje si\u0119 dzieci o wi\u0119kszej tolerancji dla seksualno\u015bci innych, a przede wszystkim nabywaj\u0105 szacunku te\u017c do samych siebie, rozumiej\u0105c, co dzieje si\u0119 z ich cia\u0142em. Za to w rodzinach, w kt\u00f3rych temat seksu jest tabu, zauwa\u017ca si\u0119 cz\u0119sto wzrost zachowa\u0144 aseksualnych, wzmo\u017cony wstyd zwi\u0105zany ze sfer\u0105 intymno\u015bci, co \u017cywotnie przeszkadza w tworzeniu relacji partnerskich. Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c pchn\u0105\u0107 rozw\u00f3j dziecka w drug\u0105 stron\u0119 \u2013 osoby wychowywane w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym seks by\u0142 uwa\u017cany za co\u015b \u201enieczystego\u201d, cz\u0119sto nabywaj\u0105 r\u00f3\u017cne perwersje czy te\u017c wykszta\u0142ca si\u0119 u nich patologiczny pop\u0119d.<\/p>\n
Skoro ju\u017c wyja\u015bnili\u015bmy sobie, jak wygl\u0105da proces dojrzewania seksualno\u015bci dzieci, warto wspomnie\u0107 o tym, co w\u0142a\u015bciwie daje edukacja seksualna. Przede wszystkim przez fakt, \u017ce m\u0142odzie\u017c jest \u015bwiadoma swoich cia\u0142 i implikacji zwi\u0105zanych z seksem, p\u0142ciami itd., to \u0142atwiej akceptuj\u0105 swoje cia\u0142a, jak i zmiany, kt\u00f3re w nich zachodz\u0105. Mog\u0105 te\u017c pro\u015bciej odnale\u017a\u0107 si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie ze swoj\u0105 orientacj\u0105. Nabywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c asertywnych rozwi\u0105za\u0144, na zasadzie \u201emoje cia\u0142o, moja sprawa\u201d \u2013 ucz\u0105 si\u0119 wi\u0119c opiera\u0107 kontaktom i zachowaniom, na kt\u00f3re si\u0119 nie zgadzaj\u0105. Tym samym \u0142atwiej jest im obroni\u0107 si\u0119 przed potencjalnym pedofilem czy (ju\u017c jako osoby doros\u0142e) molestowaniem. Ucz\u0105 te\u017c, \u017ce owszem \u2013 seks mo\u017ce by\u0107 zabaw\u0105, ale musi by\u0107 \u015bwiadomy i odpowiedzialny, gdy\u017c mo\u017ce prowadzi\u0107 m.in. do zap\u0142odnienia. To oczywi\u015bcie tylko kilka z wielu zalet, jakie niesie edukacja seksualna dla \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odego i dojrza\u0142ego cz\u0142owieka.<\/p>\n
Nie mniej istotne s\u0105 te\u017c zalety z perspektywy fizjologicznej. Zdecydowanie najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce dzieci dowiaduj\u0105 si\u0119, sk\u0105d rzeczywi\u015bcie bior\u0105 si\u0119 dzieci. Historyjki o bocianach i kapustach nie licuj\u0105 z powag\u0105 rodzic\u00f3w. Kiedy wychodzi na to, \u017ce opowie\u015b\u0107 o przyniesieniu malca przez ptaka jest k\u0142amstwem, autorytet matki czy ojca jest podkopywany.
\nZ drugiej strony edukacja seksualna pomaga r\u00f3wnie\u017c zg\u0142\u0119bi\u0107 kwesti\u0119 higieny intymnej. Dzi\u0119ki niej dzieci ucz\u0105 si\u0119, co jest prawid\u0142owe w rozwoju ich cia\u0142a, jak powinny wygl\u0105da\u0107 wydzieliny z miejsc intymnych, a tak\u017ce jakie mog\u0105 by\u0107 symptomy i skutki r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b wenerycznych. A skoro ju\u017c o tych mowa \u2013 m\u0142odzie\u017c ma r\u00f3wnie\u017c szans\u0119 pozna\u0107 ryzyko zwi\u0105zane z dolegliwo\u015bciami wenerycznymi, mniej lub bardziej wp\u0142ywaj\u0105cymi na zdrowie ca\u0142ego organizmu. Ucz\u0105 si\u0119 zasad profilaktyki, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 zachowanie zdrowia zwi\u0105zanego z seksem i nie tylko.<\/p>\n
Co jest najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 edukacji seksualnej? Przede wszystkim to, \u017ce dzieci, nabywaj\u0105c t\u0119 wiedz\u0119, jako doro\u015bli \u0142atwiej akceptuj\u0105 swoje cia\u0142a i seksualno\u015b\u0107 tak\u0105, jaka ona jest. Ucz\u0105 si\u0119, jak by\u0107 asertywnymi wobec nadu\u017cy\u0107, jak czerpa\u0107 rado\u015b\u0107 z seksu, jak te\u017c by\u0107 w nim odpowiedzialnym, a najwa\u017cniejsze \u2013 jak cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem, szanuj\u0105c seksualno\u015b\u0107 innych.
\nEdukacja seksualna jest te\u017c wa\u017cna z perspektywy r\u00f3wnouprawnienia p\u0142ci, przez nauk\u0119 szacunku i poznanie stereotyp\u00f3w zwi\u0105zanych z nimi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 psycholog\u00f3w, seksuolog\u00f3w i innych specjalist\u00f3w zgodnie twierdzi, \u017ce tego typu nauka jest wa\u017cnym elementem kszta\u0142cenia ludzi. St\u0105d te\u017c cz\u0119sto zaleca si\u0119 j\u0105 tak\u017ce osobom doros\u0142ym, kt\u00f3re wcze\u015bniej nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci zg\u0142\u0119bienia tematu zwi\u0105zanego z seksualno\u015bci\u0105 w przyst\u0119pny spos\u00f3b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cz\u0142owiek jest istot\u0105 seksualn\u0105 na ka\u017cdym etapie swojego \u017cycia. R\u00f3\u017cnimy si\u0119 od siebie p\u0142ci\u0105, a co za tym idzie w przypadku naszego gatunku, tak\u017ce budow\u0105 cia\u0142a (dymorfizm p\u0142ciowy nie zawsze jest oczywisty) i potrzebami, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z seksualno\u015bci\u0105. Nie oznacza to bynajmniej, \u017ce na ka\u017cdym etapie \u017cycia jeste\u015bmy gotowi do seksu i innych czynno\u015bci z nim zwi\u0105zanych. Edukacja seksualna jest natomiast istotna, by ma\u0142y cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 \u0142atwiej zrozumie\u0107 to, <\/p>\n